Muzische vorming

Uit Schoolwerkplan SBS Munsterbilzen - Hoelbeek - Martenslinde
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

1 Algemeen

1.1 5 domeinen

Muzische vorming omvat een breed spectrum aan inhouden die zich in vijf domeinen laten vangen: beeld, beweging, drama, media en muziek en raakt de kern van ontwikkeling, zoals opgenomen in de uitgangspunten van de ontwikkelingsdoelen en eindtermen: ontwikkeling van initiatief, motivatie en een positief zelfbeeld.

  • Beeld: door het leren hanteren van materialen en hun eigenschappen, beeldende elementen en technieken wordt beelden werk mogelijk gemaakt.
  • Beweging: kinderen ervaren en beleven wat ze kunnen en durven uitdrukken met hun lichaam, al dan niet in relatie tot anderen. Er zijn vier basiselementen:
    • Lichaam
    • Tijd
    • Kracht
    • Ruimte
  • Drama: bij drama worden de expressiemogelijkheden van de taal en het lichaam geëxploreerd door het gebruik van een variatie aan stimulerende werkvormen. Er zijn drie leerlijnen, waarvan het van belang is om voldoende aandacht te besteden aan de eerste 2:
    • Basisvoorwaarden
    • Basisvaardigheden
    • Spelplezier
  • Media: kinderen genieten van verschillende media en kunnen ze op een creatieve manier gebruiken. Leren met en over media ondersteunt kinderen om in de stroom aan informatie de bedoelingen te herkennen en kritisch te beoordelen. Media komt aan bod in alle leergebieden, binnen muzische vorming ligt de nadruk op het creatieve aspect.
  • Muziek: het onderwijs in het domein muziek wil de muzikaliteit van elk kind tot ontplooiing brengen. Er zijn drie thema's:
    • Muziek beluisteren
    • Muziek maken
    • Muziek vastleggen

Muzische vorming biedt kansen om talenten te ontdekken en te ontwikkelen die in andere leergebieden minder kansen krijgen. Ook de manier van leren is anders: op een creatieve en expressieve manier leren van elkaar.

1.2 Traject kwaliteitszorg 2011 - 2014

Naar aanleiding van de schooldoorlichting van oktober 2011 liep er sinds het schooljaar 2011 - 2012 voor muzische vorming een begeleidingstraject in samenwerking met het OVSG met als belangrijkste doelstellingen:

  • Het eigen maken van de uitgangspunten van het leerplan muzische vorming (2011 - 2012);
  • Het toepassen van de inzichten in het muzisch proces tijdens muzische activiteiten (2011 - 2012);
  • Het vastleggen van instrumenten om muzische activiteiten doelgericht vorm te geven (2011 - 2012);
  • Interne en externe muzische expertise in kaart brengen (2013 - 2014);
  • Verzamelen van bronnenmateriaal om inspiratie op te doen en de deskundigheid te bevorderen (2013 - 2014);
  • De wijze van evalueren en rapporteren bijsturen (2013 - 2014, eerste nieuw rapport herfstvakantie 2014).

Deze doelstellingen zijn gebaseerd op de vaststellingen van de onderwijsinspectie: p. 11 van het doorlichtingsverslag.

Muzische vorming is voor onze school dan ook een prioriteit.

Zie ook het onderdeel muzische vorming op de schoolwebsite.

Dit begeleidingstraject werd succesvol afgesloten in december 2014 na de opvolgingsdoorlichting van 20/11/14.

1.3 Smartschool

De hieronder vermelde planningsdocumenten (groeiboeken, leeswijzers, muzische speeltuin, doelenboeken, ...), maar ook de verslagen van de stuurgroep muzische vorming zijn terug te vinden op Intradesk in de map 'SBS Munsterbilzen - Kwaliteitszorg - Muzische vorming'.

2 Stuurgroep muzische vorming

Het in 2011 gestarte begeleidingstraject met het OVSG werd mee vormgegeven door een stuurgroep muzische vorming bestaande uit leerkrachten van verschillende vestigingen en verschillende niveaus:

Leden
Munsterbilzen Hoelbeek Martenslinde
Kleuteronderwijs Carla Appermans (1KO) Lieve Appermont (3KO)
Lager onderwijs Linda Machiels (6B)
Heidi Castro (5)
Marleen Buckinx (3/4) Maartje Poesen (1/2)

Deze stuurgroep kwam tot december 2014 op regelmatige basis samen onder leiding van de directie en werd ontbonden na de succesvolle opvolgingsdoorlichting van 20/11/14.

3 Schoolvisie op muzische vorming

Onze schoolvisie op muzische vorming werd tijdens het schooljaar 2013 - 2014 opgesteld door de stuurgroep.

4 Instrumenten

4.1 Opbouw van een muzische activiteit: het muzisch proces

Bij een muzische activiteit houden we steeds het muzisch proces voor ogen: we vertrekken vanuit impressies, gebruiken allerlei middelen in drie fasen: exploreren (verkennen van de middelen met meerdere zintuigen), experimenteren (gericht verkennen van de mogelijkheden van de middelen die we gaan gebruiken) en vormgeven om uiteindelijk tot expressie te komen. Het is perfect mogelijk dat de focus van een volledige les op exploreren en experimenteren ligt om pas in een volgende activiteit tot vormgeving te komen.

Tijdens en na iedere stap in het muzisch proces hebben we aandacht voor reflectie op zowel product als proces. Reflectie wordt gezien als de motor van het leerproces en zorgt ervoor dat leerervaringen bewuster geïntegreerd en intenser ervaren worden.

Het product staat niet op zichzelf, maar is een onderdeel van een ruim muzisch proces.

Beschouwen krijgt ook voldoende aandacht in onze muzische activiteiten: reflecteren op de producten van de leerlingen zelf en op kunst- en cultuuruitingen in het algemeen. Beschouwen en vormgeven zijn componenten die in elkaars verlengde liggen: het eigen werk spiegelen aan het werk van van anderen en het werk van anderen als inspiratie om tot eigen creaties te komen.

Activiteiten worden voorbereid in de reguliere (Smartschool)agenda.

Blanco versies van de groeiboeken en de leeswijzers zijn terug te vinden op Intradesk in de map 'SBS Munsterbilzen - Kwaliteitszorg - Muzische vorming - Groeiboeken en leeswijzers'.

4.1.1 Afspraken omtrent het invullen van de agenda

  • Bij iedere activiteit wordt een korte beschrijving genoteerd zodat iedereen meteen kan zien wat de activiteit inhoudt.
  • De doelstellingen vinden hun oorsprong in het OVSG-leerplan of doelenboek.
  • We noteren ook op regelmatige basis een attitude bij de activiteit.

4.2 Evenwichtige aandacht voor alle domeinen: de muzische speeltuin

De muzische speeltuin is ontwikkeld door het OVSG om ons te helpen het overzicht te bewaren in de OVSG-leerplannen. In een notendop wordt voor elk domein een overzicht gegeven van de verschillende mogelijkheden om met de leerlingen aan de slag te gaan.

De muzische speeltuinen worden net zoals de groeiboeken op regelmatige basis samengelegd en besproken. Een overzicht hiervan is per vestiging terug te vinden op Intradesk in de map 'SBS Munsterbilzen - Kwaliteitszorg - Muzische vorming'.

De muzische speeltuin is terug te vinden op Intradesk in de map 'SBS Munsterbilzen - Kwaliteitszorg - Muzische vorming - Muzische speeltuin'.

Op de personeelsvergadering van 18/01/16 werd besloten dat het gebruik van de 'muzische speeltuin' niet langer verplicht is.

4.3 Muzische vorming vanuit het leerplan: de doelenboeken

De OVSG-doelenboeken zorgen ervoor dat iedere activiteit zijn oorsprong kent in het leerplan. Het doelenboek is geen vervanging voor het leerplan, het is een bundeling van alle leerlijnen uit het OVSG-leerplan. De concordantielijst van het doelenboek en het leerplan is terug te vinden op Intradesk in de map 'SBS Munsterbilzen - Kwaliteitszorg - Muzische vorming'

Blanco versies van de doelenboeken zijn terug te vinden op Intradesk in de map 'SBS Munsterbilzen - Kwaliteitszorg - Muzische vorming - Doelenboeken'.

Deze doelenboeken leggen we op regelmatige basis samen (per vestiging) om te kijken welke doelen niet of nauwelijks of net te veel aandacht krijgen binnen muzische vorming. Een overzicht hiervan is per vestiging terug te vinden op Intradesk in de map 'SBS Munsterbilzen - Kwaliteitszorg - Muzische vorming'.

Er is geen vast werkplan of een verplichte lijst met doelstellingen per leerjaar. Het is wel de bedoeling dat wij ervoor zorgen dat elk domein op onze school volwaardig aan bod komt en dat er binnen elke domein voldoende opbouw en variatie steekt.

5 Evalueren en rapporteren van muzische vorming

Bij het evalueren geven we antwoord op twee belangrijke vragen:

  • Hoe verliep de weg van impressie naar expressie (proces)?
  • Is de expressie een uiting van de persoonlijkheid, de eigenheid, van het kind?

Samengevat: Is de leerling, rekening houdend met de vooropgestelde doelen en met de doelgerichte raadgevingen, tot een eigen expressie gekomen?

Om muzische vorming te evalueren kan er gebruik gemaakt worden van 'evaluatiekoffers' gevuld met bv. foto's, reflectiekaarten, smileys, woorden, pluimpjes, ... Deze kunnen bijvoorbeeld ingezet worden om aan het einde van een muzische activiteit samen te reflecteren op zowel product als proces (Bv. "Wat vonden jullie van deze activiteit? Kies een smiley uit de koffer!"), maar kunnen ook gebruikt worden om samen met de leerlingen te reflecteren over kunst (Bv. "Welke kleur past volgens jou bij het toneelstuk dat we vandaag gezien hebben? Kies een kleur uit de koffer!").

Evalueren hoeft ook niet steeds verbaal te verlopen. Een toonmoment (product) of tonen wat en hoe je het deed (proces) kunnen ook vormen van evaluatie zijn.

Voor het rapporteren van muzische vorming hebben geopteerd om alle domeinen afzonderlijk te rapporteren en niet meer muzische vorming in z'n geheel te beoordelen. We rapporteren op basis van het OVSG-leerplan. Dit vullen we aan met een concrete activiteit. Bv. ‘Verjaardagskalender - graffitiletters: Ik kan experimenteren met beeldelementen (kleur, compositie, vorm, contrast).'

We beoordelen met behulp van smileys, gekoppeld aan de volgende waarderingen: zeer goed, goed, matig goed, matig, zwak en onvoldoende.

Per rapport dienen er minstens 2 domeinen gerapporteerd te worden. Op het einde van het schooljaar moeten alle domeinen minstens éénmaal aan bod gekomen zijn.

Bij minstens 1 domein per rapport rapporteren we ook een attitude. Bv. ‘De leerlingen zijn bereid om samen te werken om tot een creatie te komen.’

5.1 Gerapporteerde domeinen per rapport

5.1.1 Schooljaar 2017 - 2018

1 2 3 4 5 6
Munsterbilzen ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek
Hoelbeek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek
Martenslinde ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek

5.1.2 Schooljaar 2016 - 2017

1 2 3 4 5 6
Munsterbilzen ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek
Hoelbeek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek
Martenslinde ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek ✓ Beeld, beweging, drama, media, muziek

6 Externe / extra-muros kunst- en cultuureducatie

Er wordt verwacht dat iedere klas per schooljaar minstens één externe / extra-muros culturele activiteit plant.

De precieze data van deze activiteiten zijn terug te vinden op de Smartschool-kalender.